HISZPANIA/MAJORKA/WYSPY KANARYJSKIE: Od 12 sierpnia 2026 r. w całej Hiszpanii oficjalnie weszły w życie przepisy o wprowadzeniu systemu kaucyjnego na zakup napojów w plastikowych butelkach oraz puszkach. Jednak na razie w niektórych miejscach licznie odwiedzanych przez turystów trwa testowanie systemu, a docelowo wszystkie sklepy w tym kraju mają wdrożyć to obowiązkowe rozwiązanie najpóźniej do końca tego roku.
Hiszpania przeżywa boom turystyczny. Według prognoz w tym roku liczba wczasowiczów ma przekroczyć rekordowe 100 mln osób. Dla porównania w 2026 r. było to 96,8 mln według danych Narodowego Instytutu Statystycznego (INE). Ale tłumy urlopowiczów to także więcej zakupionych plastikowych butelek i i innych jednorazowych opakowań, zwłaszcza na Wyspach Kanaryjskich. Tam zarówno mieszkańcy jak i turyści nie powinni pić wody z kranów, bo ma ona inną florę bakteryjną, co może prowadzić do problemów żołądkowych. Chociaż teoretycznie jest ona zdatna do picia, ale na archipelagu pochodzi z odsalania wody morskiej i jest mocno słona oraz chlorowana, co negatywnie wpływa na jej smak, a przy dłuższym stosowaniu może prowadzić do kamicy nerkowej. Dlatego prawie wszyscy kanaryjczycy kupują wodę butelkowaną, generując przy okazji więcej takich odpadów.
Wielu Polaków pyta, czy w Hiszpanii obowiązuje też system kaucyjny. Ta sytuacja właśnie się zmienia w tym kraju.
Stowarzyszenie SDDR dla Hiszpanii zrzeszające firmy z branży opakowań napojów i dystrybucji szacuje, że system obejmie co najmniej 18 miliardów opakowań po napojach rocznie, które co roku trafiają na rynek w Hiszpanii.
- Ma to być największy system zwrotu opakowań w Europie, biorąc pod uwagę, że Hiszpania odwiedzana jest przez ponad 90 milionów turystów rocznie, a w tym roku ta liczba ma przekroczyć według szacunków 100 mln osób. Ten kraj posiada około 500 tys. punktów sprzedaży napojów – mówi Antonio Cerrillo ze stowarzyszenia SDDR na łamach LaVanguardia.
W listopadzie ubiegłego roku Ministerstwo ds. Transformacji Ekologicznej uznało, że Hiszpania powinna wprowadzić system kaucji i zwrotu (SDDR) opakowań po napojach jednorazowego użytku w handlu. Jednak system ma objąć tylko butelki o pojemności poniżej 3 litrów i nie będzie dotyczących tych większych. Woda w Hiszpanii zazwyczaj jest sprzedawana także w butelkach 5 i 8-litrowych. Powodem wprowadzenia systemu jest konieczność poprawy obecnego wskaźnika zbiórki, ponieważ obowiązujący system nie spełnia celu określonego w ustawie. Od kilku miesięcy trwa już pilotażowe testowanie systemu kaucyjnego w niektórych licznie odwiedzanych przez miliony turystów punktach m.in. w Katalonii i na Balearach. W wielu miastach w całej Hiszpanii od lat są też ustawione specjalne pojemniki do zbiórki selektywnej np. plastikowych i szklanych butelek oraz papieru.
Hiszpania chce skorzystać z tej alternatywnej metody, która okazała się bardzo skuteczna w innych krajach. Decyzja ta jest wynikiem zastosowania ustawy o odpadach z 2022 r. – przypomina Cerrillo i dodaje, że analiza zlecona przez ministerstwo wykazała, że wskaźnik zbiórki opakowań po napojach wyniósł 41,3% w 2023 r., czyli znacznie poniżej celu 70% wyznaczonego na ten rok w ustawie o odpadach. Ostatecznym celem jest, aby w 2029 r. 90% opakowań po napojach wprowadzonych na rynek było selektywnie zbieranych.
Propozycja Stowarzyszenia SDDR dla Hiszpanii zakłada uruchomienie systemu zbiórki w handlu, który wykorzystywałby zarówno automaty (zwracające klientom kaucję), jak i ręczny zwrot opakowań przy kasie w sklepie.
Według założeń automaty mogłyby przyjmować zarówno opakowania jednorazowego użytku (których materiał nadaje się do recyklingu), jak i opakowania wielokrotnego użytku (ponieważ przyszła adaptacja przepisów europejskich wyznacza cel 10% ponownego wykorzystania opakowań).
Byłby to system uniwersalny, dzięki czemu każdy, kto kupiłby napój (opakowanie jednorazowe) w hiszpańskim sklepie, mógłby zwrócić zużyte opakowanie w dowolnym innym punkcie sprzedaży. Natomiast opakowania wielokrotnego użytku nie można by zwrócić w dowolnym miejscu, ponieważ opakowanie, które ma zostać ponownie napełnione, „należy zwrócić podmiotowi, który wprowadził opakowanie do obrotu” – czytamy na łamach LaVanguardii.
W Hiszpanii opakowania objęte systemem kaucyjnym będą obciążone dodatkową opłatą w wysokości 10 eurocentów (ok. 43 groszy), jednak władze zastrzegają, że kwota ta może ulec zwiększeniu, jeśli okaże się, że nie stanowi ona wystarczającej zachęty dla klientów do zwrotu opakowań.
Warto dodać, że 12 sierpnia 2026 r. zaczęło też obowiązywać większość przepisów unijnego rozporządzenia PPWR (UE 2025/40). Według Komisji Europejskiej ujednolicenie zasad ma ułatwić działalność przedsiębiorcom działającym na rynku unijnym, ograniczyć nadmierne stosowanie opakowań oraz zwiększyć poziom ich ponownego wykorzystania i recyklingu. Pierwsze przepisy, które weszły teraz w życie, dotyczą opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością zawierających substancje PFAS, określane często mianem „wiecznych chemikaliów”. Chodzi o związki perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe, które bardzo wolno rozkładają się w środowisku naturalnym.
Foto: NaKanarach.pl
